Apéndice al Glosario
Yoga Sūtras
de Patāñjali
Samādhi Pāda
| Sadhana Pāda
| Vibhūti Pāda
| Kaivalya Pāda
a-ak | al-an | ap-as | at-ay | b | c
| d | e | g
| h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p-pran | pras-pu | r | s-sa
| se-sy | t | u
| v-ve | vi-vy | y | Apéndice
Leyenda
① √an
(respirar) ② prāṇa,
prāṇāyāma,
udāna, samāna
③ gata (ido),
④ deriva de √gam (ir) ⑤ anāgata
① [raíz
verbal] [significado] ② [términos
donde aparece la raíz verbal]
③ [afijo]
[significado] ④ [raiz
verbal de procedencia] ⑤ [términos donde aparece el afijo]
raíces verbales
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√akṣ (alcanzar, penetrar, abrazar) pratyakṣa
√an (respirar) prāṇa, prāṇāyāma,
udāna, samāna
√aṅg (remover, incitar, estimular) aṅga
√añj (designar, adornar) tadañjanatā, abhivyakti, vyakta
√āp (obtener, lograr) samāpti
√ar (encajar, adecuar) ṛta
√arth (pensar o intentar hacer algo)
artha, arthatva, arthavattva
√as (ser) satkāra, asmitā,
sati, satya, sattva, adhyāsa, syāt
√ās (dedicarse a algo, sentarse en quietud) abhyāsa, āsana, nyāsa
√āyam (alargar,
extender) prāṇāyāma
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√bādh
(rechazar, oprimir, causar problemas) bādhana
√bal (respirar, vivir) bala
√bandh (atar) nibandhanī,
pratibandhin, bandha, saṃbandha
√bhaj (dividir) pravibhāga
√bhā (iluminar, brillar) prātibha
√bhaj (dividir) vibhakta
√bhās (iluminar, brillar) nirbhāsa,
ābhāsa
√bhid (romper, dividir) bheda
√bhṛ (llevar) bharā, prāgbhāra
√bhram (vagabundear, oscilar) bhrānti
√bhū (ser, convertirse, existir) abhāva, anubhūta, bhūmi, bhava, bhāvana, sahabhuva, bhūta, abhibhava, bhāva, bhuvana.
prabhu
√bhuj (disfrutar) bhoga
√budh (despertar, saber) saṃbodha,
buddhi
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√cakṣ (ver, aparecer) cakṣus
√cand (brilar) candra
√car (ir, mover) vicāra,
savicāra, nirvicāra, cakra, pracāra
√ci (reunir, juntar) kāya
√cit (percibir, observar, conocer) citta,
cetanā, citi, citra
√chid (cortar, amputar) anavaccheda,
vicchinna
√chṛd (escupir, vomitar, expulsar) pracchardana
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√dhā (poner, colocar) praṇidhāna, vyādhi, vidhāraṇa, sādhāraṇa,
dhāraṇa, saṃnidhi,
antardhāna, vyavahita, pradhāna, oṣadhi,
trividha, anavadhāraṇa
√dhṛ (retener, mantener, soportar)
vidhāraṇa, sādhāraṇa,
dhāraṇa, dharma, dhruva,
anavadhāraṇa
√dhyai
(pensar, contemplar, meditar, reflexionar)
dhyāna
√dih (cubrir, manchar) videha
√diś (indicar, señalar), avyapadeśya
√div (brillar) devatā, divya
√drā (dormir) nidrā, dṛśya
√dṛṃh (ser
firme, estar fuerte) dṛḍha
√dṛś
(ver, observar, comprender) draṣṭṛ, darśana, dṛś,
adṛṣṭá, dṛśi, paridṛṣṭá, ādarśa, dṛśyatva
√duṣ (estropear, perjudicar, dañar)
doṣa
√dviṣ (odiar, disgustar) dveṣa
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√ej (temblar, mover, excitar) ejayatva
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√gal (deglutir, disolver, destilar)
jala
√gam (ir) āgama, adhigama, anugama, anāgata, gamana
√grah (dimensionar) grahītṛ,
grahaṇa, grāhya, nirgrāhya
√grabh (agarrar, sujetar) aparigraha,
sāṃgṛhītatva
√gup (evitar, rehuir, eludir) jugupsā
√gur (levantar, elevar, pesar) guru
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√hā
(dejar, rechazar, eliminar) heya, hāna
√han (golpear, hacer daño) ahiṃsā,
saṃhananatva, saṃhatya
√hasta (mano, brazo, trompa)
hastin
√hi (impulsar, incitar) hetutva
√hlād
(alegrarse, regocijarse) hlāda
√hṛ (llevar, mantener) pratyāhāra
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√i (ir, fluir, circular) viṣaya, viparyaya, antarāya, antarāya,
viṣayavatī, vīta,
svādhyāya, āyur, indriya,
upāya,
yogyatva, agrya, bāhya,
vaśyatā,
anvaya, ekāgrya, udaya, atīta,
aviṣayin, hṛdaya, lāvaṇya, javitva, ānantarya, apeta
√īkṣ (ver,
mirar) upekṣa, āpekṣitva
√iṣ (desear) iṣṭa
√īś (poseer,
disponer, ser el maestro, mandar, ordenar) īśvará
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√jan (nacer, generar, producir) abhijāta, ja, janma, jāti, jāyante
√jap (musitar, recitar, repetir) japa
√ji (conquistar, vencer) jaya
√jñā (saber, conocer),
saṃjñā, prajñā, jña, samprajñāta, jñātṛtva, ajñāta
√jū (ser rápido, ser veloz) javitva
√jval (quemar, arder) jvalana
√jyut (brillar,
iluminar) jyotiṣmatī, jyotiṣ
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√kal (impulsar, conducir, producir) kāla, kālena
√kaṇ (hacer ruido, gritar)
kaṇṭha
√kāś (brillar,
aparecer, mostrarse) prakāśa, ākāśa
√khyā
(ver, proclamar, dar a conocer) khyāti,
vyākhyātā, sāṃkhya,
asāṃkhya, prasaṃkhyāna
√kliṣ (atormentar, angustiar, causar
dolor) kliṣṭa, akliṣṭa, kleśa
√klp (corresponder, adaptar,
acordar, ser adecuado o util) vikalpa, akalpita
√kṛ (hacer,
representar) satkāra, saṃskāra, vaśīkāra,
karma, karuṇa, prakṛti, kriyā, kṛta, kārita,
anukāra, saṃkara, cakra, saṃkīrṇā, asaṃkīrṇā,
karaṇa, vikaraṇa, ākāra, kāritva
√kram (ir,
caminar, dar pasos) krama, nirupakrama, sopakrama, utkrānti, akrama,
apratisaṃkrama
√kṛṣ (trazar, dibujar) viprakṛṣta
√krudh (irritarse,
encolerizarse) krodha
√kṣan (romper) kṣaṇa
√kṣi
(poseer, habitar, apoderarse de algo) kṣetra,
kṣetrikavat
√kṣī (destruir,
concluir, disminuir) kṣīṇa
√kṣip (lanzar, arrojar, tirar,
enviar) vikṣepa, ākṣepin
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√labh (obtener) upalabdhi,
lābha
√lamb (depender, soportar, colgar) ālambana, sālambana
√lakṣ (reconocer, observar) lakṣaṇa
√las (brillar, destellar; jugar,
retozar) ālasya
√lī (absorberse, abrocharse,
fundirse) laya
√liṅg
(pintar, pegar, adherir) aliṅga, liṅga
√lok (ver, percibir) āloka
√lubh (desear)
lobha
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√mā (medir, preparar, mostrar) pramāṇa, anumāna, adhimātra, nimitta,
nirmāṇa, apramāṇaka
√mad (deleitarse en algo,
intoxicarse) pramāda
√mah (agrandar, magnificar) mahattva
√man (pensar, hacer conjeturas) daurmanasya,
manas, abhimata, saumanasya, mantra
√mid (ser fiel, pegarse) maitrī
√mih (salpicar,
arrojar agua) megha
√mitḥ (altercado, disputa airada) mithyā
√mlai (encontrarse cansado, sin
fuerzas) mala
√mṛd (pisotear, aplastar, machacar)
mṛdu
√mṛś (tocar,
sentir) aparāmṛṣṭa
√mud (ser feliz, alegrarse) muditā,
anumodita
√muh (quedarse
perplejo o estupefacto, ilusionarse) moha
√mūl (enraizarse, afirmarse) mūla
√mūr (solidificarse, condensarse) mūrdhan
√muṣ (robar) asaṃpramoṣa
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√nam (inclinarse,
doblarse) pariṇama, apariṇama, nimna
√nand (alegrarse, ser feliz) ānanda
√naś (perecer)
naṣṭa, anaṣṭa
√nu (gritar, hacer ruido, chillar)
praṇidhāna
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√pā (beber) pipāsā
√pac (cocinar) vipāka
√pad (caer) utpannā, saṃpad
√panth
(ir, mover, traer) panthan
√paś
(ver) anupaśya
√pat (volar, caer) anupātī,
samāpatti,
āpatti
√phal
(madurar, dar frutos) phala
√plu
(flotar, nadar, ser transitorio) aviplava
√pṛ
(superar, llenar) parama,
parvan, āpūra
√pṛī (llenar,
completar, satisfacer) puruṣa
√puṇ (hacer el bien, actuar
correctamente) apuṇya, puṇya
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√ṛ (ir hacia, obtener, alcanzar) ṛta,
udāra
√ra (conceder, otorgar) ratna
√ram (parar, detener; disfrutar,
obtener placer) virāma, avirati
√raṃh (acelerarse, darse prisa) raghu,
laghu
√rañj (sentirse atraído o excitado) vairāgya,
rāga, uparāga, uparakta
√riṣ (sufrir daño, ser herido) ariṣṭa
√ru (hacer ruido, sonar) rūta
√rudh (obstruir, parar, suprimir) nirodha, virodha
√ruh (ascender, crecer) rūḍha
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√sā
(atar, ganar) paryavasāna
√sad (sentarse) prasāda, akusīda
√śak
(ser capaz) śakti
√śam (estar
calmado, permanecer quieto) praśānta
√sañj (agarrarse, adherirse) asaṅga,
atiprasaṅga
√śap (imprecar, maldecir, injuriar)
śabda
√śās
(castigar, corregir, enseñar) anuśāsana,
āśis
√sev (habitar, permanecer) āsevita
√śī (descansar, tenderse) āśayar,
niratiśaya, saṃśaya, anuśayīn,
anāśaya
√sidh (1. repeler, rechazar,
prevenir, desviar; 2. conseguir, tener éxito) pratiṣedha, siddhi,
siddha
√śīl (servir, actuar) śīla
√śiṣ (dejar,
permitir que se quede) śeṣa, viśeṣa, aviśeṣa
√siv (coser) sūkṣma
√smṛ (recordar) smṛti
√śṛ (soportar,
aplastar) śarīra
√śratu
(desatar, aflojar) śaithilya
√śri
(descansar, refugiarse) āśraya, āśrayatva
√sṛj (emitir, crear) asaṃsarga,
upasarga
√śratu
(desatar, aflojar) śaithilya
√śru
(oir, aprender) ānuśravika, śruta,
śrāvaṇa, śrotra
√stā (robar) asteya
√stambh (parar, detener, sostener) stambha
√stay (robar) asteya
√sthā
(permanecer, continuar, adoptar una posición) avasthāna, pratiṣṭa,
sthiti, anavasthita, tatstha(tā), upasthāna, sthairya, sthira, vyutthāna, avasthā, sthūla,
adhiṣṭhātṛtva
√śudh
(purificar, limpiar) śuddha
√styā (densificar, proporcionar
rigidez) styāna
√sū
(generar, impelir) pratiprasava
√śū,
śvā,
śvi (hincharse, crecer, aumentar) śūnya
√śuc (sufrir
dolor o calor violento, quemarse, afligirse; brillar, resplandecer)
viśoka, aśuci, śuci, śauca, aśukla
√śudh (purificar,
limpiar) pariśuddhi, śuddhi
√svād (saborear, comer) āsvāda
√svap (dormir) svapna
√śvas (respirar, jadear) śvāsa, praśvāsa
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√tan (extender,
estirar) tānatā, tantra
√tap (producir calor, afligirse,
angustiarse) tapa, paritāpa, tāpa
√tṛ (cruzar, pasar) tārā,
tāraka
√tṛṣ (tener sed,
desear) vitṛṣṇasya,
vaitṛṣṇya
√tu (ser fuerte, tener autoridad) tīvra
√tuṣ
(alegrarse, estar satisfecho) saṃtoṣa
√tyaj (abandonar,
renunciar) tyāga
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√uṣ (quemar) oṣadhi
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√vac (hablar) vācaka, ukta
√vāh (llevar, sostener, fluir) vāhī,
vāhitā
√vaj (ser fuerte) vajra
√vas (vivir, permanecer, residir) vastu, vaśyatā,
vāsanā
√vaś
(desear, dominar, mandar) vaśīkāra
√vī (descender o caer sobre algo)
vaira
√vic
(examinar, discernir, distinguir) vivekin,
viveka
√vid
(conocer) avidyā, vidvāṃs, vedanīya, saṃvid, vedanā,
saṃvedana
√vij (estar agitado o tembloroso) saṃvegāna
√viṣ (estar activo) viṣaya,
viṣayavatī
√viś (entrar, habitar, residir) abhiniveśa, aviṣayin, āveśa
√vṛ (1.escoger, 2.cubrir) īśvará
√vṛj (doblar, torcer, girar) apavarga
√vṛt (girar, revolver, rodar,
mover) vṛtti, pravṛtti,
nivṛtti, vārtā, vinivṛttí
√vyūh (distribuir, colocar,
disponer) vyūha
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
√yam (abstener, restringir,
controlar) yama, niyama, prāṇāyāma,
saṃyama
√yat (poner en orden, esforzarse,
luchar, intentar) yatna, prayatna
√yuj (unir, juntar, conectar,
emplear, usar) yoga, saṃyoga, saṃprayoga, asaṃprayoga, viniyoga,
asaṃyoga, aprayojaka,
prayojaka, yogin, pratiyogin
prefijos,
sufijos, afijos
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
a (no) akliṣṭa, abhāva, atad, aparāmṛṣṭa,
ālasya, avirati, apuṇya,
aliṅga, avidyā, anitya, aśuci, adṛṣṭá, aviśeṣa,
aviplava, ahiṃsā, asteya, aparigraha, ajñāna, asaṃsarga,
asaṃpramoṣa, asaṃprayoga,
avyapadeśya, aviṣayin,
asaṃyoga, ariṣṭa, aparānta,
asaṃkīrṇā, asaṅga, akalpita, akrama, aprayojaka,
akṛṣṇa, aśukla, apramāṇaka, ajñāta,
apariṇama, apratisaṃkrama, asāṃkhya, akusīda
ā (a, hacia, aquí) āgama, ālambana, āsevita, samādhi, āsanna, āśaya,
vyādhi, samāpatti, ānandá,
vyākhyātā,
svādhyāya, āyur, anāgata, prāṇāyāma,
pratyāhāra, āśraya, ākṣepin, āloka, sālambana, ādarśa,
āsvāda, āveśa, ākāśa, āpūra,
anāśaya, āśrayatva, ābhāsa, ākāra,
āpatti
abhi (a
través o por medio de algo) abhyāsa, abhimata, abhijāta,
abhiniveśa, abhyantara, abhibhava, abhivyakti
ac/añc
(doblar, inclinar, curvar) pratyak
adhi (sobre, encima) adhimātra, adhigama, svādhyāya, adhyāsa,
adhiṣṭhātṛtva
ādi (principio) anāditva
agra (extremo, punto, destacado) agrya, ekāgratā,
ekāgrya
akṣa (órgano de los sentidos, ojo)
deriva de √akṣ
(alcanzar, penetrar, abrazar) pratyakṣa,
sākṣa
akta, deriva de √añj (designar, adornar) vyakta
akti, deriva de √añj (designar, adornar) abhivyakti
alasa,
(falta de vitalidad) ālasya
an (no, sin) anavaccheda,
anavasthita, anātman, anāgata,
anuttama, aneka, anāśaya,
ānantarya, anāditva, anavadhāraṇa, ananta
ana (respiración, aliento) deriva de √an (respirar) prāṇasya, samāna
āna (respiración, aliento) deriva
de √an (respirar)
udāna
añjana (surgimiento, aparición), deriva de √añj (designar, adornar) tadañjanatā
anta (límite, fin) aparānta,
atyanta, ananta
antar (entre) antarāya, antardhāna,
ānantarya
antara (interior, próximo, íntimo) nairantarya,
abhyantara
antarya, deriva de antara (interior, próximo, íntimo) nairantarya
anu (detrás,
con, junto) anuśāsana, anumāna, anupātī, anubhūta,
ānuśravika, anugama, anupaśya, anukāra, anvaya, anuguṇá
aṇu (pequeño)
paramānu, anuśayī
anya (diferencia) anyatā
añc/ac
(doblar, inclinar, curvar) pratyak
ap (trabajo; agua) kūpa
apa (lejos, fuera; separación) apavarga,
avyapadeśya, āpekṣitva, apeta
āpti, deriva de √āp (obtener, lograr) samāpti
āra, deriva de √ṛ
(ir hacia, obtener, alcanzar) udāra
artha (significado, sentido), deriva de √arth (pensar o intentar hacer algo)
arthatva, arthavattva
āsa deriva de √as (ser)
adhyāsa
āsa (dedicación, asiento) deriva de √ās (dedicarse a algo, sentarse en quietud) abhyāsa, adhyāsa
asmi, primera persona singular del
indicativo de √as (ser) asmitā
ati (sobre, encima, más allá) atīta,
prātibha, atyanta, atiprasaṅga
ātman (el ser real) anātman
ava (fuera, lejos, apartado), anavaccheda,
anavasthita, paryavasāna, avasthā, anavadhāraṇa
aya deriva de √i (ir, fluir, circular) viparyaya,
pratyaya, viṣaya, antarāya, viṣaya, viṣayavatī, upāya, anvaya, ekāgrya, udaya, aviṣayin
āyāma (extensión, alargamiento)
deriva de √āyam
(alargar, extender) prāṇāyāma
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
bahis (afuera) bāhya
bandha deriva de √bandh (atar) nibandhanin,
pratibandhin, saṃbandha
bhāga, deriva de √bhaj (dividir) pravibhāga
bhakta, deriva de √bhaj (dividir) vibhakta
bhāra, deriva de √bhṛ (llevar) prāgbhāra
bhāsā (luz, lustre, brillo), deriva
de √bhās
(iluminar, brillar) nirbhāsa, ābhāsa
bhava (sentimiento de existencia, sensación de ser) deriva
de √bhū
(ser, convertirse, existir) abhāva
bhāva, deriva de √bhū (ser, convertirse, existir) abhibhava
bhūmi (tierra, posición, etapa) bhūmikatva
bhūta
(existente, presente) anubhūta
bhuva, deriva de √bhū (ser, convertirse, existir) sahabhuva
bīja (semilla, germen, causa
primera) sabīja, nirbīja
bodha, deriva de √budh (despertar, saber) saṃbodha
brahma (versado en el conocimiento sagrado) brahmacarya
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
cāra (acción de irse de moverse),
deriva de √car (ir, mover) vicāra,
savicāra, nirvicāra, pracāra
catur (cuatro) caturtha
carya (dedicado u ocupado con algo), deriva
de √car (ir, mover) brahmacarya
cchardana, deriva de √chṛd (escupir, vomitar, expulsar) pracchardana
cheda (interrumpido, cortado) deriva de √chid (cortar, amputar) anavaccheda
chinna, deriva de √chid (cortar, amputar) vicchinna
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
dā (indicador
temporal) sadā
darśa, deriva de √dṛś
(ver, observar, comprender) ādarśa
daur, forma reforzada de duṣ (dificil, malvado, malo,
inferior) daurmanasya
deha (cuerpo) videha
deva (dios), deriva de √div (brillar) devatā
dhāna
(contención, retención) deriva de √dhā (poner, colocar) praṇidhāna, antardhāna, pradhāna
dhārana (retención, mantenimiento,
soporte) deriva de √dhṛ
(retener, mantener, soportar) o de √dhā
(retener, colocar, poner, guardar) vidhāraṇa, sādhāraṇa, anavadhāraṇa
dhi, deriva de √dhā
(poner, colocar) samādhi, vyādhi, saṃnidhi, oṣadhi
dṛṣṭa (visto),
deriva de √dṛś
(ver, observar, comprender) paridṛṣṭá
dṛśya, deriva de √dṛś
(ver, observar, comprender) dṛśyatva
dṛg- (el
observador), deriva de √dṛś
(ver, observar, comprender) dṛś
dur (puerta) prādur
duṣ (dificil, malvado, malo,
inferior) duḥkha, daurmanasya
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
eka (uno) ekatra, ekāgratā,
ekāgrya, aneka
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
gama (acción de ir), deriva de √gam (ir) āgama, adhigama, anugama
gata (ido), deriva de √gam (ir) anāgata
graha (contención, retención), deriva de √grabh (agarrar, sujetar) aparigraha
grāhya, gerundio de √grah (dimensionar) nirgrāhya
gṛhīta, deriva de √grabh (agarrar, sujetar) sāṃgṛhītatva
guṇá (cualidad, propiedad) anuguṇá
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
hanana (destructor, asesino), deriva de √han (golpear, hacer daño) saṃhananatva
hāra, deriva de √hṛ (llevar, mantener) pratyāhāra
hetu (causa, origen, razón, motivo) hetutva
hiṃsā, deriva de √han (golpear, hacer daño) ahiṃsā
hita, deriva de √dhā (poner, colocar) vyavahita
hṛd
(corazón) hṛdaya
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
īkṣa, deriva de √īkṣ (ver,
mirar) upekṣa, āpekṣitva
in (sufijo que indica “posesión”) pratibandhin,
vivekin, ākṣepin, hastin, yogin
indra (deidad
védica) indriya
ita, deriva de √i (ir, fluir, circular) vīta,
atīta, apeta
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
jyotiṣ (luz), deriva de √jyut (brillar,
iluminar) jyotiṣmatī
jāta (nacido, engendrado), deriva
de √jan (nacer,
engendrar) abhijāta
jñāna (conocimiento, comprensión) ajñāna
jñāta (sabido, entendido,
percibido), deriva de √jñā
(saber, conocer) samprajñāta, ajñāta
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
ka (sufijo que indica “posesión, acción de tener”)
pūrvaka,
bhūmikatva, kṣetrikavat,
apramāṇaka
kāla (tiempo, momento); deriva de √kal (impulsar, conducir, producir) kālena
kalpa deriva de √klp (corresponder, adaptar,
acordar, ser adecuado o util) vikalpa
kalpita, deriva de √klp (corresponder, adaptar, acordar,
ser adecuado o util) akalpita
kara deriva de √kṛ (hacer,
representar) saṃkara
karaṇa (órgano de los sentidos),
deriva de √kṛ
(hacer, representar) vikaraṇa
kāra (acto de hacer, de trabajar)
deriva de √kṛ (hacer, representar) saṃskāra, satkāra, vaśīkāra,
anukāra,
ākāra
kāri, deriva de √kṛ (hacer,
representar) kāritva
kāśa, deriva de √kāś (brillar,
aparecer, mostrarse) prakāśa, ākāśa
katham (cómo) kathaṃtā
kevala (solo,
no conectado) kaivalya
kha (cavidad, hueco, cueva, agujero
axial) duḥkha, sukha
khyāna, deriva de √khyā (ver, proclamar, dar a conocer)
prasaṃkhyāna
kīrṇa
(disperso, esparcido, echado), deriva de √kṛ (hacer, representar)
saṃkīrṇā, asaṃkīrṇā
kliṣṭa
(doloroso) akliṣṭa
krama, deriva de √kram (ir,
caminar, dar pasos) nirupakrama,
sopakrama, akrama, apratisaṃkrama
krānti deriva de √kram (ir,
caminar, dar pasos) utkrānti
kṛṣṇa (negro,
oscuro) akṛṣṇa
kṛṣta, deriva de √kṛṣ (trazar, dibujar) viprakṛṣta
kṛti (hacer,
crear), deriva de √kṛ (hacer, representar) prakṛtí
kṣepa (lanzamiento, tiro) deriva de √kṣip (lanzar, arrojar, tirar,
enviar) vikṣepa
kṣepin, deriva de √kṣip (lanzar, arrojar, tirar,
enviar) ākṣepin
kṣetra (campo), deriva de √kṣi
(poseer, habitar, apoderarse de algo) kṣetrikavat
kusīda (préstamo bancario, usura),
deriva ku (prefijo
que indica “deterioro”, “deficiencia”) + sīda,
deriva de √sad
(sentarse) akusīda
ku (prefijo que indica “deterioro”,
“deficiencia”) kūpa, akusīda
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
labdhi, deriva de √labh
(obtener) upalabdhi
lambana (dependiente, soportado, colgante) deriva de √lamb (depender, soportar, colgar) ālambana, sālambana
lavana (sabroso, salado, bello) lāvaṇya
lasa (vitalidad, movimiento, viveza) deriva de √las (brillar, destellar; jugar,
retozar) ālasya
liṅga (signo, marca), deriva de √liṅg
(pintar, pegar, adherir) aliṅga
loka (mundo), deriva de √lok (ver, percibir) āloka
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
māda (borrachera, intoxicación) deriva de √mad (deleitarse en algo,
intoxicarse) pramāda
maha (grande, poderoso, fuerte), deriva de √mah (agrandar, magnificar) mahattva
māna (medios de prueba,
demostración) deriva de √mā
(medir, preparar, mostrar) pramāṇa,
anumāna,
nirmāṇa, apramāṇaka
manasya (tener en mente, pensar)
deriva de √man
(pensar, hacer conjeturas) daurmanasya, saumanasya
mant (“tiene o consiste en”) jyotiṣmatī
mata (pensamiento, sentimiento), deriva de √man (pensar, hacer conjeturas) abhimata
matī, forma femenina del sufijo mant (“tiene o consiste en”) que indica un adjetivo
posesivo, jyotiṣmatī
mātra (medida, cantidad) deriva de √mā (medir, preparar, mostrar) adhimātra
mitta, deriva de √mā (medir, preparar, mostrar) nimitta
modita, deriva de √mud (ser
feliz, alegrarse) anumodita
moṣa (robo, sustracción) deriva de √muṣ (robar) asaṃpramoṣa
mṛṣṭa (tocado)
deriva de √mṛś
(tocar, sentir) aparāmṛṣṭa
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
na, deriva de √nam (inclinarse,
doblarse) nimna
nābh (abertura, agujero, rendija)
nābh
nair, forma de nir (fuera, aparte) nairantarya
nava, deriva de √nu (gritar, hacer ruido, chillar)
praṇidhāna
ni (descender, penetrar) nidrā, nirodha,
praṇidhāna, nibandhanī,
abhiniveśa, anitya, nitya,
niyama, viniyoga, nyāsa, nibandhanī, saṃnidhi, nivṛtti,
nimitta, nityatva,
vinivṛttí, nimna
nir (fuera,
aparte, sin) nairantarya, niratiśaya, nirbhāsā,
nirvicārā, nirbīja, nirvitarkā, nirupakrama, nirmāṇa,
nirgrāhya
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
oṣa (combustión) oṣadhi
√a
| √b | √c
| √d | √e
| √g | √h
| √i | √j
| √k | √l
| √m | √n
| √p | √r
| √s | √t
| √u | √v
| √y
a
| b | c | d
| e | g | h
| i | j | k
| l | m | n
| o | p | r
| s | t | u
| v | y
pāka (acción de cocinar) deriva de √pac (cocinar) vipāka
pakṣa (ala, costado, lado) pratipakṣa
pannā (caído, ido) deriva de √pad (caer) utpannā
pañca (cinco)
pañca
parā (lejos, fuera, aparte) aparāmṛṣṭa, aparānta